Aynı belge için alınan iki çeviri teklifi arasında ciddi fark olabilir. Bu fark çoğu zaman kelime birim fiyatından değil, teklifin arkasındaki sürecin kaç adımdan oluştuğundan kaynaklanır.
Bir metni bir çevirmene verip geri almak da bir süreçtir. Ancak profesyonel çeviri hizmetinin uluslararası düzeyde tanımlanmış bir karşılığı vardır ve aradaki fark tam olarak burada ortaya çıkar.
Çeviri Hizmetinin Uluslararası Çerçevesi
Çeviri hizmetleri için tanımlanmış uluslararası standart ISO 17100‘dür. Standardın resmî kapsam açıklamasına göre bu belge, “kaliteli bir çeviri hizmetinin sunulması için gerekli temel süreçler, kaynaklar ve diğer hususlar” için gereklilikleri belirler.
Standardın kapsam dışında bıraktığı iki alan da bilgilendiricidir: makine çevirisi ham çıktısının son düzenlemeyle kullanımı ve sözlü çeviri hizmetleri bu standardın kapsamına girmez. Sözlü çevirinin kendine ait ayrı standartları vardır; bu nedenle yazılı ve sözlü çeviri farklı hizmet kategorileri olarak değerlendirilir.
Sözlü tercüme hizmetimizi ayrı bir başlık altında sunmamızın nedeni de budur.
Sürecin Belirleyici Adımı İkinci Kişi Revizyonu
ISO 17100’ün en ayırt edici gerekliliği revizyon adımıdır.
Standart, çevirinin ardından ikinci bir kişi tarafından revizyon yapılmasını zorunlu kılar. Çevirmenin kendi işini kontrol etmesi ayrı bir adımdır ve bunun yerine geçmez. Revizyon, kaynak metin ile hedef metni karşılaştırarak yapılan bağımsız bir denetimdir.
Bunun pratik anlamı şudur: tek kişinin çevirip teslim ettiği bir iş, ne kadar iyi olursa olsun, standardın tanımladığı süreçten bir adım eksiktir.
Bu adımın neden zorunlu tutulduğu da açıktır. Kendi metnine uzun süre bakan bir çevirmen, atlanan bir cümleyi ya da yanlış aktarılan bir sayıyı fark etmekte zorlanır. İkinci bir göz bu körlüğü ortadan kaldırır.
Revizyon süreciyle ilgili uygulamamızı yeminli tercümede revizyon ve düzeltme süreci yazımızda bulabilirsiniz.
Sürecin Tamamı
Standardın tanımladığı akış şu adımlardan oluşur.
Çeviri. Metin, kaynak dilden hedef dile aktarılır. Çevirmen bu aşamada kendi çıktısını da kontrol eder; bu kontrol sürecin parçasıdır ancak revizyon yerine geçmez.
Revizyon. İkinci bir kişi, kaynak ve hedef metni karşılaştırarak inceler. Zorunlu adımdır.
Gözden geçirme. Metnin hedef alandaki amaca uygunluğu değerlendirilir. Alan uzmanlığı gerektiren metinlerde devreye girer.
Son okuma. Yayına hazırlanan metinlerde, basım öncesi düzeltme kontrolü yapılır.
Nihai doğrulama ve teslim. Dosya biçimi, sayfa düzeni ve teslim koşulları kontrol edilerek iş tamamlanır.
Her metin bu adımların tamamını gerektirmez. Bir iç yazışma ile basıma gidecek bir katalog farklı kapsamlarda ele alınır. Önemli olan, hangi adımların uygulandığının teklif aşamasında belli olmasıdır.
Kalite kontrol adımlarının ayrıntısını kalite güvence, redaksiyon, son okuma ve terminoloji kontrolü yazımızda ele aldık.
Çevirmen Yetkinliği
Standart yalnızca süreci değil, süreci yürüten kişileri de tanımlar.
ISO 17100, çevirmenlerin alanla ilgili yeterliliğe sahip olmasını gerektirir. Çevirmen, revizyonu yapan kişi ve son okumayı yapan kişinin, çevrilecek metnin alanında karşılaşılabilecek sorunları anlayıp çözebilecek düzeyde bilgi sahibi olması beklenir.
Bunun pratik karşılığı, alan eşleştirmesidir. Bir teknik şartnameyi çeviren kişiyle bir mahkeme kararını çeviren kişinin aynı olması gerekmez; olmaması çoğu zaman daha doğrudur. Doğru dil çifti ve uzmanlık alanı eşleştirmesinin önemini yeminli tercüme için doğru dil çifti seçimi ve uzmanlık alanı yazımızda anlattık.
Terminoloji Tutarlılığı
Tek seferlik kısa bir metinde terminoloji sorunu görünmez. Uzun bir belgede ya da aynı kuruma ait birden fazla belgede ise hemen fark edilir.
Aynı terimin belgenin farklı yerlerinde farklı karşılıklarla çevrilmesi, hukuki ve ticari metinlerde ciddi sonuç doğurabilir. Profesyonel süreçte bu, terim listesi oluşturularak ve çeviri belleği kullanılarak önlenir.
Kurumsal müşterilerde bu yaklaşım zamanla birikimli bir avantaj sağlar: önceki işlerde oturmuş terminoloji, sonraki işlerde hem tutarlılığı hem hızı artırır. Konunun ayrıntısını yeminli tercümede terminoloji yönetimi neden önemli yazımızda bulabilirsiniz.
Teklif Alırken Sorulacak Sorular
- Çeviriden sonra ikinci bir kişi tarafından revizyon yapılıyor mu.
- Metnin alanında deneyimli bir çevirmene mi yönlendiriliyor.
- Terminoloji listesi oluşturuluyor mu, önceki işlerle tutarlılık sağlanıyor mu.
- Teslim biçimi ne olacak; kaynak dosyanın sayfa düzeni korunacak mı.
- Teslim süresi hangi adımları kapsıyor.
- Gizlilik nasıl sağlanıyor, gerekirse gizlilik sözleşmesi imzalanıyor mu.
- Teslim sonrası düzeltme talebi nasıl karşılanıyor.
Birinci madde teklifler arasındaki farkın en somut göstergesidir. Revizyon adımı içermeyen bir teklif daha düşük fiyatlı olabilir; bu fiyat farkı hizmet kapsamındaki farkı yansıtır.
Gizlilik tarafındaki uygulamamızı yeminli tercümede gizlilik sözleşmesi, düzeltme ve sorumluluk tarafını ise çeviri hatası olursa ne yapılır yazımızda bulabilirsiniz.
Belgeyi Gönderirken
Sürecin kalitesi, gönderdiğiniz dosyanın kalitesiyle de ilgilidir.
Okunaklı olmayan bir tarama, çevirmeni tahmin etmeye zorlar. Özellikle sayılar, tarihler ve özel isimler net görünmelidir. Elle yazılmış bölümler varsa, okunamayan kısımların önceden belirtilmesi zaman kazandırır.
Dosyanın düzenlenebilir biçimde (Word gibi) gönderilmesi, sayfa düzeninin korunmasını kolaylaştırır. Yalnızca taranmış PDF gönderildiğinde düzen yeniden kurulur ve bu ek işçilik demektir.
Belge hazırlığına dair ayrıntıları tercümeye gönderilecek belge nasıl hazırlanmalı yazımızda topladık.
Süreci Baştan Netleştirin
Yazılı tercümede sonucu belirleyen üç şey vardır: sürecin kaç adımdan oluştuğu, metnin doğru uzmanlık alanına yönlendirilmesi ve terminolojinin tutarlı yönetilmesi. Fiyat bu üçünün sonucudur, nedeni değil.
Hizmet kapsamımız ve süreç adımlarımız hakkında bilgi almak için yazılı tercüme sayfamızı inceleyebilir, alan bazlı hizmetler için hukuki tercüme, ticari tercüme ve teknik tercüme sayfalarımıza göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Yazılı tercümede uluslararası bir standart var mı?
Evet. Çeviri hizmetleri için ISO 17100 standardı tanımlanmıştır. Standardın resmî kapsamına göre kaliteli bir çeviri hizmetinin sunulması için gerekli temel süreçler, kaynaklar ve diğer hususlar için gereklilikleri belirler. Makine çevirisi son düzenlemesi ve sözlü çeviri bu standardın kapsamı dışındadır.
Revizyon ile çevirmenin kendi kontrolü aynı şey mi?
Hayır. ISO 17100 çevirinin ardından ikinci bir kişi tarafından revizyon yapılmasını zorunlu kılar. Çevirmenin kendi çıktısını kontrol etmesi sürecin ayrı bir adımıdır ve revizyonun yerine geçmez.
İki çeviri teklifi arasındaki fark nereden gelir?
Çoğu zaman kelime birim fiyatından değil, teklifin kapsadığı adım sayısından. Revizyon, alan uzmanlığına göre çevirmen eşleştirmesi ve terminoloji yönetimi içeren bir süreç ile tek kişinin çevirip teslim ettiği bir iş farklı hizmetlerdir.
Hangi metinlerde tüm adımlar uygulanır?
Her metin tüm adımları gerektirmez. Bir iç yazışma ile basıma gidecek bir katalog farklı kapsamlarda ele alınır. Önemli olan hangi adımların uygulanacağının teklif aşamasında netleşmesidir.
Belgeyi hangi biçimde göndermeliyim?
Mümkünse düzenlenebilir biçimde (Word gibi) gönderin; bu sayfa düzeninin korunmasını kolaylaştırır. Yalnızca taranmış belge gönderilecekse taramanın okunaklı olması, özellikle sayılar, tarihler ve özel isimlerin net görünmesi gerekir.